Haluksy - jak sobie z nimi poradzić?

Haluksy - jak sobie z nimi poradzić?

W społeczeństwie utarło się już wiele nazw tej dolegliwości. Najpopularniejsze to halluksy, haluks, paluch koślawy. Jest to choroba zwyrodnieniowa stawów. Najczęściej występuje u kobiet – prawie co druga cierpi na tę właśnie dolegliwość. Przyczynami są w większości przypadków nadwaga, częste noszenie butów na wysokim obcasie, praca wykonywana w pozycji stojącej czy inna dolegliwość stóp, jaką jest płaskostopie. Biorąc pod uwagę powody tej choroby, osoby mające podstawową wiedzę na ten temat mogą z wyglądu stóp innej osoby wywnioskować, jaki obrała tryb życia codziennego.

Haluks to schorzenie, które sprawia kłopoty niejednej kobiecie. Dla pań cierpiących na to schorzenie bardzo ciężko jest dobrać odpowiednie obuwie, co sprawia dużo kłopotu. W cięższych przypadkach może nawet utrudniać poruszanie się. Oczywiście bardziej narażone są osoby, które mogą genetycznie cierpieć na to schorzenie. Istnieją jednak pewne domowe sposoby na tego typu dolegliwości. Warto jednak skonsultować je najpierw z lekarzem. Należy jednak pamiętać, że jest to zniekształcenie stóp, które ciężko będzie zniwelować własnymi sposobami w domu. Cały proces może jedynie nieco opóźnić się w czasie.

Czym są halluksy?       

Najbardziej powszechną nazwą tej choroby jest paluch koślawy. To schorzenie, którego proces powstawania jest stosunkowo skomplikowany. Polega na odchyleniu palca głównego od osi znajdującego palca obok. W początkowych stadiach jest to prawie niezauważalna choroba. Początki są mało widoczne i bezbolesne. Upływający czas działa oczywiście na niekorzyść. W miejscu tworzącego się zgrubienia pojawia się stan zapalny, który może objawiać się zaczerwienieniem. Następstwem jest usilne pieczenie i w efekcie przenikający ból. W medycznym żargonie można spotkać się z nazwą: deformacja stawu śródstopno – palcowego. Ze względu na jej przyczyny nazywana chorobą cywilizacyjną. Przewidywalny wiek wykształcenia się tej deformacji to około 20 rok życia.

Przyczyny powstawania haluksów

Jest to choroba rozwijająca się w miarę upływu czasu. Stan ten jest zmienny dla każdej osoby, u której powstaje zniekształcenie. Poza uciążliwymi bólami z jednej części stopy, dolegliwościami towarzyszącymi mogą być inne choroby stopy, zniekształcenia pozostałych palców, lub bóle w okolicy podbicia. Jak już wcześniej wspomniano w 80 % jest to choroba dziedziczna, dlatego na ich pojawienie się wiele kobiet nie ma zasadniczo wpływu. Największą zbrodnią w tym schorzeniu jest oczywiście noszenie bardzo wysokich obcasów. W ten sposób przeciąża się przednią część stopy, która ulega nadmiernemu naciskowi. Całe zniekształcenie w miarę rozwoju stadium wpływa na problemy z prawidłowym ustawieniem stopy – z czym wiążą się problemy z schodzeniem .

Podobne zdanie ma również większość lekarzy, którzy na co dzień spotykają się z halluksami. ,, – Zdecydowana większość pacjentów,  którzy trafiają do mnie z tym problemem, to panie. Większość z nich nosi wysokie obcasy, które powodują przeciążenie przedniej części stopy, co może prowadzić do powstania haluksów, którym towarzyszy przyśrodkowe przemieszczenie pierwszej kości śródstopia – mówi ortopeda dr Zbigniew Jackowiak.

Większość pacjentów nie działa w tej sprawie zapobiegawczo. Do lekarza udają się dopiero w zaawansowanym stadium choroby. Nie tylko za wysokie obuwie powoduje te deformacje. Źle dobrany lub za ciasny buty może być przyczyną do rozwoju tego problemu.

Inne czynniki, które mogą sprzyjać chorobie:

- słabe tkanki mięśniowe,

- płaskostopie,

- uwarunkowania genetyczne,

- nadwaga,

- praca stojąca,

- balet, czyli taniec klasyczny, który wymusza nadmierne obciążenie stóp.

Dlaczego bolą stopy?

Pod wpływem zniekształceń powstających w stopie, zmienia się podświadomie rozłożenie ciężaru ciała. Na stronę z halluksem wywiera się zbyt duży nacisk, przez co nie jest w stanie sprostać napierającemu ciężarowi. Tym samym pogarsza się kondycja stopy, poprzez słabe mięśnie i więzadła znajdujące się w niej. W ciężkich przypadkach może nawet dojść do zapalenia torebki stawowej. Z czasem ogranicza się ruch całej stopy, dolegliwość zaczyna być coraz bardziej uciążliwa i przenosi się na całą długość.

Czy można opóźnić rozwój?

Najlepszym krokiem byłoby zgłoszenie się do lekarza zanim choroba się rozwinie. Jednak nie sprawdza się to w praktyce. Jak wcześniej wspomniano, ta dolegliwość ma charakter postępujący. Można ją jednak nieco opóźnić. Zakładanie wygodnego obuwia każdego dnia często jednak nie jest możliwe. O odpowiedni rozwój i kształtowanie się stopy powinno zadbać się już w najmłodszych latach, dobierając dzieciom właściwe i dobre jakościowo buty. Jednak jeżeli u osoby dorosłej wystąpiła ta dolegliwość, w celu opóźnienia również warto zastosować chodzenie w wygodnych butach. To powinno w jakimś stopniu spowolnić rozwój haluksa.

Stadium początkowe

Jeżeli powoli zaczyna być widać, że w niedalekiej przyszłości na stopie może wystąpić halluks, warto temu zapobiec i zastosować kilka rzeczy szeroko dostępnych na rynku:

- odpowiednie plastry na halluksy lub żelowe osłonki, które dzięki działaniu zawartych w sobie olejków działają kojąco na dane miejsce,

- klina stosowane między palcami oraz separatory. Zwłaszcza te drugie znajdą się w kosmetyczkach większości kobiet. To bardzo popularny gadget w wykonywaniu manicuru stóp. Wszystkie wymienione akcesoria pomagają palcom przywrócić właściwą postawę i zapobiegają zachodzeniu jednego na drugi,

- wkładki i tak zwane peloty (czyli poduszeczki), są odpowiedzialne za odpowiednie rozłożenie ciężaru ciała na całej chorej stopie. Dzięki temu można uniknąć płaskostopia a także koślawego palucha. W razie konieczności kobieta może włożyć je w ulubione szpilki. Takie zastosowanie na pewno mniej zaszkodzi stopom, a niżeli założenie samego buta,

- wkładki metatarsalne, swoje zastosowanie znajdą u kobiet, które już cierpią na dolegliwość płaskostopia i halluksów. Dzięki takiej wkładce dochodzi do podniesienia stopy, co w efekcie do pewnego stopnia niweluje ból i samo schorzenie,

- specjalna opaska na haluks, ta w formie żelowej działa dobrze i zapobiegawczo na otarcia. Wzmacnia także mięśnie i ścięgna stopy,

- korekcyjna aparatura na dzień lub na noc, urządzenia idealnie sprawdzą się przed zabiegiem operacyjnym jak i po. Korzystnie wpływają na próg odczuwania bólu i zahamowanie procesu zniekształcenia stopy,

- hallu motion, to specjalistyczna szyna, która stosowana jest zarówno profilaktycznie jak i w procesie leczenia. Koryguje występujące często płaskostopie poprzeczne, które jest bardzo często powodem wykształcania się halluksów,

- zabiegi u fizjoterapeuty, zwłaszcza krioterapia, laseroterapia i ultradźwięki. W ich doborze najlepiej będzie poradzić się swojego lekarza lub samego rehabilitanta. Ten z kolei w oparciu o fachową wiedzę i znajomość stanu zdrowia pacjenta z pewnością dobierze coś właściwego,

- kinesiotaping, polega na odpowiednim ułożeniu specjalistycznych plastrów. Korygują one nieprawidłowe ułożenie palucha, co w efekcie może skutkować zniwelowaniem defektu na stopie,

Sposoby leczenia

To, w jaki sposób lekarz dobierze leczenie zależy od stadium, w jakim znajduje się choroba. Wielkość halluksa jest w tym przypadku znacząca. Jeżeli do wizyty doszło w pierwszych momentach wykształcania się guzka, prawdopodobnie będzie możliwe zastosowanie tylko leczenia farmakologicznego. Innym rozwiązaniem może być też stosowanie specjalnych wkładek do obuwia. Trzecia ewentualnością jest zastosowanie fizjoterapii. Inaczej jest jeżeli defekt jest już bardzo widoczny. Wtedy pacjent musi liczyć się z koniecznością zastosowania leczenia operacyjnego. Po ingerencji w tak użytkowe miejsce jak stopa pozostaje blizna. W procesie rekonwalescencji nie powinno narażać się na otarcia rany pooperacyjnej, co wiąże się z koniecznością zakładania odpowiedniego obuwia. Jest to wysoce specjalistyczne rzecz, w której pacjent musi wytrzymać okres 4 lub nawet 5 tygodni od daty wykonania zabiegu.

Dla młodych osób wyjście operacyjne często jest stosunkowo dobrym rozwiązaniem. Usunięcie guza zapobiega dalszym problemom z guzem w danym miejscu. Hamuje rozwój całej choroby, a często także innych dolegliwości stopy. Wdrożenie nowych technologii leczenia halluksów umożliwia okres po operacji przejść bez konieczności zakładania uciążliwego gipsu. Ponadto na tym etapie także stosuje się rehabilitacje i fizjoterapię.

Operacja halluksów

W tej metodzie także można zastosować kilka różnych wariantów w zależności od stadium choroby:

  • Korekta, której dokonuje się wyłącznie na miękkich tkankach stopy – chodzi tu o torebkę stawową lub ścięgna. Metoda stosowana jest wtedy, gdy wada nie jest zbyt zaawansowana.
  • Osteotomia Chevron – nie jest wykonywana we wszystkich rodzajach schorzenia koślawego palca. Zabieg wykonywany jest w miejscu śródstopia.
  • Osteotomia półkulista i klinowa – ten zabieg stosuje się wtedy, kiedy dochodzi do dużego skrzywienia palca. Polega na wycięciu klina kostnego i korekcie zdeformowanego miejsca.
  • Scarf – stosuje się ja wtedy, gdy dochodzi to bardzo stabilnego zespolenia wszystkich odłamków. Wtedy można wcześniej obciążyć stopę i zastosować leczenie bez konieczności zakładania gipsu.
  • Ten rodzaj leczenia można zastosować także w przypadku drutów Kirschnera. Zespolenie wykonane w ten sposób również jest bardzo korzystne dla pacjenta, ponieważ wyjęcie elementów nie wymaga wykonywania kolejnego zabiegu.

Sam zabieg polega na przecięciu kości, następnie ustawieniu ich we właściwej pozycji. Za stabilizatory służą tutaj odpowiednie śruby lub płytki. Przy bardziej skomplikowanych dolegliwościach stosowany jest właśnie zabieg osteotomii. Jednak pacjent nie musi się niczego obawiać – operację wykonuje się w pełnym znieczuleniu. Zwyczajowo czas ich trwania obejmuje 2 lub 3 godziny. Pacjent po wykonanym zabiegu w szpitalu przebywa nie więcej niż 2 dni. W początkowym okresie rekonwalescencji pacjent musi ograniczyć swoją aktywność ruchową. Zwłaszcza wtedy, jeżeli konieczne było gipsowe unieruchomienie kończyny. Aczkolwiek wyżej wymienione sposoby przeprowadzenia operacji coraz rzadziej dopuszczają zakładanie tego usztywnienia. Po samym zabiegu dobrze jest stosować zimne okłady na operowaną kończynę. Na pewno zmniejszy to wszelkie dolegliwości bólowe i sama opuchliznę. Nie należy także zapominać o rehabilitacji i ćwiczeniach. Przywrócą one operowanej stopie dawną sprężystość i dobry stan. Początkowo dobrze będzie udać się z tym do lekarza lub rehabilitanta, który najpierw pokaże jak odpowiednio należy je wykonywać.

Jak zapobiegać?

Jeżeli pacjent usłyszy diagnozę halluksów nie należy się załamywać. Najlepszym działaniem będzie profilaktyka w tym obrębie. Nie w każdym zawodzie i określonej sytuacji da się uniknąć konieczności założenia wysokich szpilek. Często okoliczności wymagają od pań konkretnego ubioru. Warto wtedy zainwestować w odpowiednie wkładki żelowe, o których można przeczytać wyżej. W miarę możliwości należy dobrać jak najwygodniejszy model, o odpowiednim rozmiarze. Zakazane jest wciskanie na siłę pięknych szpilek, które są przynajmniej rozmiar za małe.

Natomiast jeśli sytuacja nie wymaga tego od kobiety, powinno założyć się coś niekoniecznie całkowicie płaskiego, ale wygodnego. Powinno starać się unikać wysokich butów, a częściej zakładać te sprawdzone i z pewnością wygodne. Całkowitym uwolnieniem stóp od jakichkolwiek obciążeń jest zrezygnowanie z jakiegokolwiek obuwia. Dla lepszego krążenia można je umieścić także na poduszce lub małym podwyższeniu.

Podsumowując, sposoby zapobiegania należy:

- ograniczyć noszenie wysokich butów,

- unikać jego bardzo wąskich modeli, zwłaszcza tych ze zwężającymi się czubkami,

- w miarę możliwość kilka razy dziennie zmieniać buty,

- nie popadać w skrajności. Nie rezygnować ze szpilek na rzecz całkowicie płaskiego obuwia. To również nie jest zdrowe i dobre dla stóp,

- jeżeli lubi się uprawiać sporty i nie można sobie wyobrazić dnia bez aktywności fizycznej, wybierać te rodzaje które nie obciążają nadmiernie stóp. Może być to jazda na rowerze czy też pływanie,

- starać się chodzić na boso w miarę warunków pozwalających na to,

- kontrolować masę ciała. Nadwaga nadmiernie obciąża stawy i stopy.

Ćwiczenia na halluksy

Jedną z dodatkowych metod zwalczania tej dolegliwości są ćwiczenia. Nie chodzi tu jednak o takie wykonywane na siłowni lub z trenerkami fitness. Można wyróżnić dwa tryby wykonywania ćwiczeń na paluch koślawy. Nazywa się je biernymi i czynnymi.

Odmianę bierną wykonuje się zazwyczaj na siedząco. Jednak bierność w tym wypadku nie ma dosłownego znaczenia. Miejsce może być dowolne – kanapa, krzesło, mata czy dywan. Całą nogę należy bardzo dobrze wyprostować, następnie skierować  ku goleni. Jeżeli noga jest cały czas wyprostowana, należy starać się chwycić duży palec stopy dłonią. Całe ćwiczenia ogranicza się do odginania dużego palca raz w jedną a raz w drugą stronę. Nie należy robić tego naprzemiennie, a seriami. Jedna powinna być nie krótsza niż trzydzieści powtórzeń. W razie potrzeby podobną czynność można powtórzyć w przypadku drugiej stopy. Jeżeli w domu nie posiada się żadnego tworzywa czy materiału nadającego się do tej czynności, można pominąć ten element.

Następnym ćwiczeniem będzie drugi rodzaj  - czyli aktywny. Do tego wymagane będzie użycie paska, taśmy bądź bandaża. Warto poprosić o pomoc partnera lub kogoś z domowników, bowiem do tego ćwiczenia niezbędna jest pomoc drugiej osoby. Najpierw osoba cierpiąca na halluksy siada na płaskiej powierzchni – najlepiej podłodze. Nogi również w tym wypadku muszą być bardzo wyprostowane. Ręce należy mieć oparte z tyłu. Palce również muszą być wyprostowane. Następnie na wierzchu stóp kładzie się wcześniej wybrany rodzaj paska. Osoba pomagająca w ćwiczeniu siada wtedy naprzeciwko. To w jej rękach teraz będzie pas. Musi jego końce trzymać odpowiednio sztywno na stopach ćwiczącej. Ruch jaki następnie wykonuje to przyciąganie palców do siebie, ale uwzględniając opór ze strony materiału. Aby zwiększyć efekt można je rozsuwać na boki.

Również wcześniej wspominano, że schorzenie o nazwie halluksy często występuje u osób, które już cierpią na płaskostopie. Dlatego warto najpierw zawalczyć także z tym schorzeniem. Wtedy halluksy mogą się nie pojawić. Wiodące ćwiczenia na płaskostopie to przede wszystkim popularne chodzenie na palcach. Można także palcami stóp starać się podnieść kawałek materiału z podłogi i zacząć go w dowolny sposób składać 

 

Bardzo popularne ćwiczenie na halluksy to także turlanie wewnętrzną stroną stopy piłeczki. Odważne osoby mogą pokusić się o przejście większego dystansu na krawędziach własnych stóp. Można wykonywać również bardzo popularne ćwiczenie z lekcji wychowania fizycznego. Chodzi tu o naprzemienne stawanie na palcach i piętach. Wykonywanie każdej z wymienionych aktywności wzmacnia mięśnie stóp, co na pewno pozytywnie wpłynie na ich kondycje jednocześnie zapobiegając pojawieniu się halluksów. Jeszcze innym sposobem na tą dolegliwość są ćwiczenia wpływające na zachowanie dobrej równowagi . Może być to stanie na jednej nodze czy nawet popularna jaskółka.

4.5 5 15